مطالعات وحدت حوزه و دانشگاه

چکیده دین اسلام آیینی کامل و جامع است و برای تمامی بخشها و ابعاد زندگی بشری دارای برنامه است. این جامعیت درحوزه های اقتصادی و مالی هم صدق می کند. از طرفی چارچوبهای تئوریک امروزی حسابداری نشات گرفته ازکشورهای غربی بوده که متاثر از آیین مسیحیت است. و دارای تضادهایی با آیین اسلام است. در این مقاله؛ پس از مرور ادبیات مرتبط با حسابداری، آیات قرآنی که در زمینه حسابداری حاوی نکاتی هستند مورد شناسایی گرفته است. رویدادهای مالی و اقتصادی که منطبق بر آیات قرآن هستند و همچنین آیات قرآن مجید که با اصول حسابداری مانند؛ اصل بهای تمام شده، اصل تحقق درآمد، اصل تحمل هزینه، مفروضات حسابداری مانند؛ فرض دوره مالی، فرض تعهدی، میثاق های محدود کننده حسابداری و همچنین مفاهیم و عناصر اساسی حسابداری شامل، دارایی، بدهی، سرمایه، درآمد، هزینه، سود و زیان مرتبط هستند، شناسایی و آورده شده است. سپس با تجزیه وتحلیل مستندات فوق یک چارچوب تئوریک اسلامی برای حسابداری که قابلیت کاربرد درجوامع اسلامی را داشته باشد، ارائه شده است

چکیده نماز جمعه یکی از عبادات سیاسی اجتماعی در دین مبین اسلام است. بدلیل کارکردهای فرهنگی، عبادی، سیاسی و اجتماعی نماز جمعه، علاوه بر تاکید در قرآن کریم، در روایات اسلامی مورد تائید و تاکید ائمه هدی علیهم السلام قرار گرفته استنماز جمعه از جمله عبادات جمعی است که نتیجه اعتقاد و التزام به آن علاوه بر آورده‌های فرهنگی و سیاسی، زمینه ساز اتصال دین با نظام اجتماعی است که در نتیجه بر کنش ها و واکنش های جامعه اسلامی بشدت تاثیرگذار خواهد بود . در این نوشتار با روش توصیفی – تحلیلی به این نتیجه رسیدیم که در اندیشه و منظومه فکری رهبر معظم انقلاب اسلامی مهم‌ترین کارکردها و ره‌آوردهای نماز جمعه را می‌توان، آورده‌های فرهنگی و سیاسی اجتماعی برشمرد. از جمله آثار فرهنگی می‌توان به توجه به خدا، نزول برکات جمعی، دوری از تفکرات سکولاریستی، هدایت فرهنگی در قالب مطالبه سیاسی، بصیرت افزایی سیاسی و جهاد تبیین اشاره کرد. آثار سیاسی اجتماعی نماز جمعه برای جامعه و مردم را بیشتر در قالب آثار بصیرت افزایی سیاسی نماز جمعه می‌توان تبیین کرد که از جمله آنها می توان به تشخیص و شناخت حق از باطل، پاسخ گویی به شبهات سیاسی اجتماعی روز، اطلاع از وقایع پیرامونی، افزایش وحدت و حس اقتدار جمعی اشاره کرد که در کلام رهبر معظم انقلاب اسلامی یافت می‌شوند.

چکیده امام سجّاد علیه‌السلام سرگرمی، دل‌سختی و نافرمانی را از بسترهای جنگ ترکیبی برمی‌شمرد. این سه به‌صورت سه مرحله انسان را مهیّای جنگ ترکیبی می‌کنند. تهدید نظامی، تحریم اقتصادی، مذاکره فریبنده، جنگ نرم از عناصر تشکیل دهنده جنگ ترکیبی هستند؛ حیله‌گری، دروغ‌پردازی، تحریف، اتّهام، اغراق و بزرگ نمایی از مشکلات از ویژگی‌های دشمن در جنگ نرم است. دشمن از همه ابزار؛ ایده و فکر متناسب با شرایط، دیده‌بانی، جنگ رسانه‌ای و جنگ شناختی، در جنگ نرم بهره می‌برد. همه فریب‌ها و نیرنگ‌های دشمن برای رسیدن به اهداف ابتدایی مثل تحریف حقایق، اغوای مردم، پنهان‌کردن چهره واقعی دشمن، خسته‌کردن مردم، قطع رابطه با گروه مقاومت، و اهداف میانی؛ جلوگیری از پیشرفت، القای ناامیدی، جنگ روانی و متهم کردن ایران، تزلزل ایمان، تسلط بر ایران، است که در نهایت دشمن با این هدف‌ها قصد فروپاشی اقتصادی و فروپاشی نظام را دارد. مقابله با دشمن به اتحاد، تبیین، امیدبخشی، اقتدار نیازمند است؛ همدلی و اتّحاد مردم در مواقع حسّاس، عامل موفّقیّت است. تأکید بر مشترکات یک جامعه و باورهای مذهبی و معنوی در انسجام آن اثرگذار است. از مهم‌ترین مؤلّفه‌های اتّحاد و انسجام ملّی، اشتراکات اعتقادی و باورهای دینی و مذهبی است. براساس دعای چهل و نهم؛ امدادهای غیبی، ایستادگی در برابر دشمن، به‌هم ریختن لشگر دشمن، مهندسی معکوس توطئه از ره‌آوردهای اتّحاد است. برای زدودن غفلت از جامعه باید امتیازها و پیشرفت‌ها را تبیین نمود و الطاف الهی را متذکّر شد. کسب مؤلّفه‌های قدرت باعث اقتدار و عزّت حکومت اسلامی است. هدف از این نوشتار، استفاده بیش‌تر و عمیق‌تر از منابع ارزشمند دینی، افزایش بینش و بصیرت جامعه در برابر جنگ ترکیبی دشمن، ایجاد شناخت صحیح و دقیق از مسأله و گسترش پژوهش‌های مشابه در مراکز علمی و پژوهشی است. روش جمع‌آوری اطلاعات در این نوشتار؛ کتابخانه‌ای و روش پردازش؛ توصیفی، تطبیقی، تحلیلی است.

چکیده افزایش شکاف طبقاتی بین فقیر و غنی و ناتوانی در رفع آن در هرجامعه‌ای به بحرانی شدن وضع و به نوعی انحراف اجتماعی، انتقال فرهنگ کج­روی می‌انجامد که می‌توان با استمداد از سحنان گوهربارمعصومین خصوصاً نهج­البلاغه این فرهنگ کج را ریشه یابی ورفع نمود که نقش حوزه و دانشگاه در این بصیرت افزائی بسیار بالاست. انسان موجودی کرامت یافته، با فطرت پاک الهی و سرشـته شـده به مکـارم اخلاقی و خرد متعالی و دارای استعداد و نیـروی رشـد و شکوفایی فـوق العـاده کـه در پرتـو آن، مـی‌توانـد یـک زیسـت فرهنگـی شکوهمندی را تجربه کند و با آموزش ژرف وعمیق در سطح فراگیر و جهان شمول، هویت انسـانی و الهـی خود را بروز دهد و خود را از فقر و تنگدستی برهاند. در این راستا، این پژوهش با روش توصیفی و تحلیلی برای شناخت ابعاد بصیرت افزایی در ریشه‌کنی فقر فرهنگی از دیدگاه نهج‌البلاغه نگاشته شده است و نتایج پژوهش، گویای این است که افزایش بصیرت و آگاهی بخشی در راستای ریشه‌کنی فقر، بسترسازی و اشتغال مناسب و سالم‌سازی خانواده‌ها منجر به ریشه کنی فقر فرهنگی و در نهایت، اجرای عدالت اجتماعی می‌گردد.

چکیده عبارت اقتصاد مقاومتی برای اولین­بار در سال 1389 توسط رهبر انقلاب در دیدار فعالان اقتصادی و کارآفرینان مطرح شد. در بهمن 1392 سیاست‌های کلی اقتصاد مقاومتی با رویکردی جهادی، انعطاف‌پذیر، فرصت‌ساز، مولد، درون‌زا، پیشرو و برون‌گرا توسط رهبر انقلاب که به تأیید مجمع تشخیص مصلحت رسیده بود در 24 بند ابلاغ گردید. سیاست‌های اقتصاد مقاومتی با موانع و چالش‌هایی روبرو است به‌طوری‌که هنوز نتوانسته به نتیجه مطلوب برسد. ازاین‌رو، تحقیق حاضر به شناسایی موانع و چالش‌های پیش­روی اقتصاد مقاومتی پرداخته است. در ابتدا، با استفاده از ادبیات موضوع و مبانی نظری و مصاحبه با خبرگان اقتصادی، متغیرهایی که احساس می‌شود موانع تحقق اقتصاد مقاومتی می‌باشند، استخراج گردید. سپس با استفاده از ابزار پرسشنامه اطلاعات موردنیاز از دیدگاه اساتید دانشگاه در رشته اقتصاد به­دست آمد. با استفاده از روش تحلیل عاملی اکتشافی، موانع تحقق اقتصاد مقاومتی در چند عامل دسته‌بندی‌شده و از روش تحلیل عاملی تائیدی و روش معادلات ساختاری موانع تحقق اقتصاد مقاومتی شناسایی گردید. نتایج نشان داد که 44 گویه اولیه در 12 عامل یا سازه به‌عنوان موانع تحقق اقتصاد مقاومتی بروز می‌کنند. این 12 سازه به ترتیب اولویت شامل موانع فرهنگی، موانع تبیینی، موانع قانونی، موانع ماهیتی، فساد مالی، موانع دموکراتیک، موانع اقتصادی، موانع اعتقادی، ساختار دولت، موانع بروکراتیک، موانع اجرایی و ساختار گمرکی می‌باشند.

چکیده موضوع عدالت از دیرزمان جز مهم­ترین مباحث و دغدغه‌های بشر و اندیشمندان اجتماعی و سیاسی بوده است. حضرت علی­(ع) نیز به‌عنوان یکی از متفکران بزرگ اسلام همواره نامش قرین عدالت می‌باشد. این مطالعه توصیفی- تحلیلی با روش اسنادی و به دنبال تحلیل محتوای الگوهای سیاست‌گذاری فرهنگی معاصر و واکاوی سیره امیرالمومنین علی­(ع) در نهج­البلاغه در خصوص عدالت، به بررسی تطبیقی عدالت از این دو منظر می‌پردازد. علی­(ع) همه نیکی‌ها را در سایه عدالت­خواهی و عدالت­گرایی دانسته و آن را شریف‌ترین اصل در به کمال رساندن فرد و جامعه معرفی کرده‌اند؛ زیرا در پرتو عدالت است که همه‌چیز در مجرای صحیح خود قرار می­گیرد و حق هر ذی‌حقی ادا می­شود و بستر کمال برای همگان مهیا می­شود و دولت­ها پایدار می­شوند و جامعه آهنگ پیشرفت می‌گیرد. یافته‌ها حاکی از آن است که در سیاست‌گذاری فرهنگی معاصر، پیشرفت فرهنگی از مسیر سه سیاست فرهنگی یعنی هویت، حیات و امنیت فرهنگی محقق می‌شود و نگاه به عدالت بیشتر از مسیر رونق و توسعه حیات فرهنگی در سیاست‌گذاری فرهنگی قابل‌ردیابی است. همچنین نگاه به عدالت در نظام سیاست‌گذاری در سطح آرمان‌ها باقی‌مانده و در مرحله عملیاتی شدن ضعیف عمل می‌شود. درصورتی‌که عدالت از منظر علی­(ع) گستره وسیع‌تری دارد و هدف غایی و اصل مهم و اساسی موثر بر هر سه عرصه توسعه فرهنگی یعنی هویت، حیات و امنیت فرهنگی است.    

چکیده امروزه جنگ‌شناختی، برای جلوگیری از حرکت جامعه در مسیر توسعه و پیشرفت به دنبال تحریف حقایق و تاثیر بر فرهنگ و افکار مردم است تا بتواند اراده و عمل آنان را سست نماید. یکی از جلوه‌های مقابله با تحریف، «جهاد تبیین» می‌‌باشد که نیازمند یک جریان فکری با زبان علمی و منطقی در جامعه است. از آنجایی که رهبر معظم انقلاب در «بیانیه‌ گام دوم» برای نیل به آرمان بزرگ ایجاد تمدن نوین اسلامی با امید و نگاه خوش‌بینانه به آینده بر ظرفیت «جوانان» و «جایگاه علم و دانش» تاکید دارد. لذا این پژوهش با هدف شناسایی شاخص‌های این بیانیه در راستای ایفای نقش دانشگاه در جهاد تبیین با هدف توسعه‌ای-کاربردی انجام شده است. روش انجام پژوهش تحلیل تم و ابزار جمع‌آوری داده‌ها مصاحبه نیمه‌ساختاریافته با خبرگان عرصه دانشگاهی و حوزه علمیه و مدیران فرهنگی که به صورت هدفمند با روش گلوله برفی انتخاب گردیدند، می‌‌باشد. دست آورد اصلی این پژوهش الگویی است که بر اساس آن، عوامل کنشی و واکنشی در چهار شاخص تبیین حرکت و اهمیت آن؛ تبیین نقاط امید بخش؛ تبیین واقعیت‌‌های میدان؛ تبیین راهبردها و راه حل چالشها دسته‌بندی شده‌اند. انتظار می‌رود با به کارگیری این الگو با نگاه آینده‌نگرانه و تکیه بر دستاوردها و تجارب گذشته از آزمون‌های بی حاصل اجتناب، و به عنوان منبعی راهبردی- عملیاتی از ظرفیت نظام آموزش عالی در راستای جهاد تبیین به صورت هدفمند استفاده گردد. 

چکیده وقتی خانواده ای، فرزندی را به فرزندخواندگی قبول می‌کنند تا زمانی که بین آنان و فرزندخوانده، ایجاد محرمیت صورت نپذیرد، اینها در عسر و حرج هستند؛ زیرا طرفین نمی‌توانند در جمع خودشان احساس آرامش و راحتی داشته باشند؛ به خاطر اینکه به یکدیگر محرم نمی‌باشند. فلذا برخی از فقهای معاصر (مانند آیت الله صانعی) معتقدند که برای رفع این این عسر و حرج می‌توان به قاعده لاحرج تمسک جست و بین طرفین ایجاد محرمیت برقرار نمود. متاسفانه بخشی از مردم نیز برای حل مشکل محرمیت و راحتی کار خودشان، این مورد را از مصادیق این قاعده دانسته و با تمسک به آن، در مواجهه خود با فرزندخوانده، بنا را بر محرمیت گذاشته‌اند و همین مساله ضرورت پرداختن به این امر را بیشتر می‌کند. در این پژوهش با روش تحلیلی- توصیفی و با استفاده از منابع کتابخانه‌ای؛ دلایل قائلین به این مسأله مورد بررسی و نقد قرار گرفته است و نشان داده شده که اولا چون قاعده لاحرج در احکام وضعی جریان ندارد؛ و ثانیا اختصاص به رفع حکم وجوبی دارد و حرمت لمس و نگاه طرفین را رفع نمی کند؛ در نتیجه نمی‌تواند عدم محرمیت را از بین ببرد و بین فرزندخوانده و فرزندپذیر محرمیت ایجاد نماید. بنابراین برای ایجاد محرمیت لازم است که از دیگر طرق پیش بینی شده در فقه (مانند رضاع، صیغه محرمیت و ... )، کمک گرفت.