مطالعات وحدت حوزه و دانشگاه

چکیده عبارت اقتصاد مقاومتی برای اولین­بار در سال 1389 توسط رهبر انقلاب در دیدار فعالان اقتصادی و کارآفرینان مطرح شد. در بهمن 1392 سیاست‌های کلی اقتصاد مقاومتی با رویکردی جهادی، انعطاف‌پذیر، فرصت‌ساز، مولد، درون‌زا، پیشرو و برون‌گرا توسط رهبر انقلاب که به تأیید مجمع تشخیص مصلحت رسیده بود در 24 بند ابلاغ گردید. سیاست‌های اقتصاد مقاومتی با موانع و چالش‌هایی روبرو است به‌طوری‌که هنوز نتوانسته به نتیجه مطلوب برسد. ازاین‌رو، تحقیق حاضر به شناسایی موانع و چالش‌های پیش­روی اقتصاد مقاومتی پرداخته است. در ابتدا، با استفاده از ادبیات موضوع و مبانی نظری و مصاحبه با خبرگان اقتصادی، متغیرهایی که احساس می‌شود موانع تحقق اقتصاد مقاومتی می‌باشند، استخراج گردید. سپس با استفاده از ابزار پرسشنامه اطلاعات موردنیاز از دیدگاه اساتید دانشگاه در رشته اقتصاد به­دست آمد. با استفاده از روش تحلیل عاملی اکتشافی، موانع تحقق اقتصاد مقاومتی در چند عامل دسته‌بندی‌شده و از روش تحلیل عاملی تائیدی و روش معادلات ساختاری موانع تحقق اقتصاد مقاومتی شناسایی گردید. نتایج نشان داد که 44 گویه اولیه در 12 عامل یا سازه به‌عنوان موانع تحقق اقتصاد مقاومتی بروز می‌کنند. این 12 سازه به ترتیب اولویت شامل موانع فرهنگی، موانع تبیینی، موانع قانونی، موانع ماهیتی، فساد مالی، موانع دموکراتیک، موانع اقتصادی، موانع اعتقادی، ساختار دولت، موانع بروکراتیک، موانع اجرایی و ساختار گمرکی می‌باشند.

چکیده عدالت در حقیقت میل به دست‌یابی به یک زندگی در نهایت صلح و آرامش می‌باشد که در همه ادوار زندگی، بشر به دنبال آن بوده است و امری است که ریشه در فطرت انسان دارد وهمهٔ جوامع به دنبال آن هستند. عدالت نور تابنده‌ای است که به حیات بشری رنگ و رونقی ماندگار می‌بخشد. رسیدن به این نور درخشان زندگی، نیاز به ارائه شاخصه‌های حقیقی عدالت را نمایان می‌سازد. زیرا دست‌یابی به شاخصه‌های عدالت، جامعه کمال‌گرا و عدالت محور و رسیدن به مدینه فاضله را محقق می‌سازد. برای رسیدن به این مهم، در این پژوهش سعی بر آن شده است که با کاربرد روش پژوهشی داده‌بنیاد، مبتنی بر سخنان گوهربار امیر المومنین (ع) در نهج‌البلاغه الگویی از عدالت در جامعه ترسیم شود. با استفاده از این روش از کلام امیرالمؤمنین در مرحله کدگذاری باز 112 داده جمع‌آوری ودر مرحله کدگذاری محوری، یک پدیده محوری و 40 مقوله برای پدیده محوری شناسایی شد که در مرحله کدگذاری انتخابی، مقوله‌ها در یک الگوی نظام‌مند در جایگاه شرایط علّی برای برقراری عدالت، زمینه‌های اجرای عدالت، عوامل مداخله‌گر که مانع اجرای عدالت هستند، راهبردهای اجرای عدالت و پیامدهای عدالت در یک جامعه قرارگرفت تا در نهایت الگویی از عدالت در یک جامعه عدالت محور ترسیم گردد.

چکیده افزایش شکاف طبقاتی بین فقیر و غنی و ناتوانی در رفع آن در هرجامعه‌ای به بحرانی شدن وضع و به نوعی انحراف اجتماعی، انتقال فرهنگ کج­روی می‌انجامد که می‌توان با استمداد از سحنان گوهربارمعصومین خصوصاً نهج­البلاغه این فرهنگ کج را ریشه یابی ورفع نمود که نقش حوزه و دانشگاه در این بصیرت افزائی بسیار بالاست. انسان موجودی کرامت یافته، با فطرت پاک الهی و سرشـته شـده به مکـارم اخلاقی و خرد متعالی و دارای استعداد و نیـروی رشـد و شکوفایی فـوق العـاده کـه در پرتـو آن، مـی‌توانـد یـک زیسـت فرهنگـی شکوهمندی را تجربه کند و با آموزش ژرف وعمیق در سطح فراگیر و جهان شمول، هویت انسـانی و الهـی خود را بروز دهد و خود را از فقر و تنگدستی برهاند. در این راستا، این پژوهش با روش توصیفی و تحلیلی برای شناخت ابعاد بصیرت افزایی در ریشه‌کنی فقر فرهنگی از دیدگاه نهج‌البلاغه نگاشته شده است و نتایج پژوهش، گویای این است که افزایش بصیرت و آگاهی بخشی در راستای ریشه‌کنی فقر، بسترسازی و اشتغال مناسب و سالم‌سازی خانواده‌ها منجر به ریشه کنی فقر فرهنگی و در نهایت، اجرای عدالت اجتماعی می‌گردد.

چکیده امام سجّاد علیه‌السلام سرگرمی، دل‌سختی و نافرمانی را از بسترهای جنگ ترکیبی برمی‌شمرد. این سه به‌صورت سه مرحله انسان را مهیّای جنگ ترکیبی می‌کنند. تهدید نظامی، تحریم اقتصادی، مذاکره فریبنده، جنگ نرم از عناصر تشکیل دهنده جنگ ترکیبی هستند؛ حیله‌گری، دروغ‌پردازی، تحریف، اتّهام، اغراق و بزرگ نمایی از مشکلات از ویژگی‌های دشمن در جنگ نرم است. دشمن از همه ابزار؛ ایده و فکر متناسب با شرایط، دیده‌بانی، جنگ رسانه‌ای و جنگ شناختی، در جنگ نرم بهره می‌برد. همه فریب‌ها و نیرنگ‌های دشمن برای رسیدن به اهداف ابتدایی مثل تحریف حقایق، اغوای مردم، پنهان‌کردن چهره واقعی دشمن، خسته‌کردن مردم، قطع رابطه با گروه مقاومت، و اهداف میانی؛ جلوگیری از پیشرفت، القای ناامیدی، جنگ روانی و متهم کردن ایران، تزلزل ایمان، تسلط بر ایران، است که در نهایت دشمن با این هدف‌ها قصد فروپاشی اقتصادی و فروپاشی نظام را دارد. مقابله با دشمن به اتحاد، تبیین، امیدبخشی، اقتدار نیازمند است؛ همدلی و اتّحاد مردم در مواقع حسّاس، عامل موفّقیّت است. تأکید بر مشترکات یک جامعه و باورهای مذهبی و معنوی در انسجام آن اثرگذار است. از مهم‌ترین مؤلّفه‌های اتّحاد و انسجام ملّی، اشتراکات اعتقادی و باورهای دینی و مذهبی است. براساس دعای چهل و نهم؛ امدادهای غیبی، ایستادگی در برابر دشمن، به‌هم ریختن لشگر دشمن، مهندسی معکوس توطئه از ره‌آوردهای اتّحاد است. برای زدودن غفلت از جامعه باید امتیازها و پیشرفت‌ها را تبیین نمود و الطاف الهی را متذکّر شد. کسب مؤلّفه‌های قدرت باعث اقتدار و عزّت حکومت اسلامی است. هدف از این نوشتار، استفاده بیش‌تر و عمیق‌تر از منابع ارزشمند دینی، افزایش بینش و بصیرت جامعه در برابر جنگ ترکیبی دشمن، ایجاد شناخت صحیح و دقیق از مسأله و گسترش پژوهش‌های مشابه در مراکز علمی و پژوهشی است. روش جمع‌آوری اطلاعات در این نوشتار؛ کتابخانه‌ای و روش پردازش؛ توصیفی، تطبیقی، تحلیلی است.

چکیده سرعت انتقال اطلاعات در عصر حاضر از یک­سو و گستره وسیع مطالعات مستشرقان پیرامون قرآن از سوی دیگر ضرورت تبیین دقیق نظرات و آراء آنان را دوچندان می‌سازد تا از این رهگذر زمینه نقد و بررسی و رفع نواقص احتمالی آثارشان فراهم گردد. با توجّه به اینکه برخی از نواندیشان دینی متأثر از آراء و اندیشه‌های مستشرقان هستند، بنابراین پاسخگویی عالمانه به این مستشرقان در حقیقت نقد روش این روشنفکران مسلمان نیز می‌باشد. از این زاویه با عنایت به مرجعیت دایره­المعارف اسلام به‌عنوان معتبرترین منبع اسلام‌پژوهی در غرب و اینکه آلفورد تی­ولچ یکی از شخصیت‌های بارز در نگارش این اثر علمی است که آرای ویژه‌ای پیرامون قرآن دارد، تبیین دیدگاه‌های وی امری ضروری است. ازاین‌رو در مقاله حاضر به تحلیل زوایای قرآن‌پژوهی مستشرقان و حوزه‌های ورود آنها در علوم قرآنی با تأکید بر مطالعات قرآنی آلفورد تی_­ولچ، می‌پردازیم. آلفورد تی­ولچ، خاورشناس آمریکایی‌تبار از سال 1965­م. مطالعات خود را به‌طور ویژه ‌بر روی قرآن متمرکز نمود و مقاله‌هایی در «دایرة‌المعارف اسلام» درباره قرآن و تاریخ زندگانی پیامبر اسلام به چاپ رسانده است. برخی از نکات ذکرشده در آثار وی، حاکی از عدم شناخت و اطلاع کافی، نسبت به دین اسلام و قرآن است درواقع او درباره قرآن، دارای پیش‌فرضی خاص است. وی قرآن را به‌عنوان یک پدیده موردبررسی قرار داده و به‌جای کاوش در حقانیت و درک نورانیت و بهره‌مندی از آن، بیشتر در حوزه مصادر قرآن ورود کرده و به مقولاتی چون جمع و تدوین قرآن و سیر تحولات تاریخی و یا بررسی ادبیات کلامی پرداخته و وارد حوزه محتوایی نشده است.

چکیده موضوع عدالت از دیرزمان جز مهم­ترین مباحث و دغدغه‌های بشر و اندیشمندان اجتماعی و سیاسی بوده است. حضرت علی­(ع) نیز به‌عنوان یکی از متفکران بزرگ اسلام همواره نامش قرین عدالت می‌باشد. این مطالعه توصیفی- تحلیلی با روش اسنادی و به دنبال تحلیل محتوای الگوهای سیاست‌گذاری فرهنگی معاصر و واکاوی سیره امیرالمومنین علی­(ع) در نهج­البلاغه در خصوص عدالت، به بررسی تطبیقی عدالت از این دو منظر می‌پردازد. علی­(ع) همه نیکی‌ها را در سایه عدالت­خواهی و عدالت­گرایی دانسته و آن را شریف‌ترین اصل در به کمال رساندن فرد و جامعه معرفی کرده‌اند؛ زیرا در پرتو عدالت است که همه‌چیز در مجرای صحیح خود قرار می­گیرد و حق هر ذی‌حقی ادا می­شود و بستر کمال برای همگان مهیا می­شود و دولت­ها پایدار می­شوند و جامعه آهنگ پیشرفت می‌گیرد. یافته‌ها حاکی از آن است که در سیاست‌گذاری فرهنگی معاصر، پیشرفت فرهنگی از مسیر سه سیاست فرهنگی یعنی هویت، حیات و امنیت فرهنگی محقق می‌شود و نگاه به عدالت بیشتر از مسیر رونق و توسعه حیات فرهنگی در سیاست‌گذاری فرهنگی قابل‌ردیابی است. همچنین نگاه به عدالت در نظام سیاست‌گذاری در سطح آرمان‌ها باقی‌مانده و در مرحله عملیاتی شدن ضعیف عمل می‌شود. درصورتی‌که عدالت از منظر علی­(ع) گستره وسیع‌تری دارد و هدف غایی و اصل مهم و اساسی موثر بر هر سه عرصه توسعه فرهنگی یعنی هویت، حیات و امنیت فرهنگی است.